Aurrera edo atzera? Hor dago koxka.

Euskarak, euskaldunok, urteak daramatzagu ez atzera, ez aurrera. Euskal Herri euskalduna dugu helmuga, gure hizkuntzarentzako, eta, beraz, gure komunitatearentzako osasun beteko egoera. Baina, handik urrun gaude, oso urrun oraindik. Jada, ez da ikuspegi kontua, sendo frogatuta dago eta kontzientzia hartu behar dugu: gure hizkuntza larrialdi egoeran dago.

Bidean aurrera egin genuen, nahiz eta aurkako indarrak, beti hor egon, gure hizkuntza, eta ondorioz, “gu” hori desagerrarazi nahiean. Zoritxarrez, azkenaldian, aurkako indar horiek bizkortu egin dira eta euskararen aurkako erasoaldi bat, oldarraldi bat, bizi dugu; epaitegietatik, komunikabide nagusien lerroetatik, zein hainbat sindikatu eta alderdiren diskurtsoetatik datorkiguna. Aurrera egindako guzti hori atzerarazi nahi dute. Bitartean, sistema basati honek gero eta mundu globalizatuago eta atomizatuago bateruntz eramaten gaitu, herriak eta komunitateak deseginez.

Bizi dugun oldarraldi hau ez da fenomeno isolatu bat. Munduan zehar indartzen ari den olatu erreakzionarioaren eta faxismoaren gorakadaren baitan kokatu beharra dago. Logika berberaren baitan altxatzen dituzte olatu atzerakoiak: langileon bizi baldintzak kaxkartu, emakumeon eskubideak murriztu, sexu disidentziak zigortu, etorkinekiko gorrotoa hauspotu, interes elitisten mesedetarako herriak zatitu eta suntsitu…

Ez dugu mundu hori nahi. Ez dugu atzera pausorik onartzen. Faxismoari aurre egin behar diogu, euskaratik eta euskalgintzatik ere!

Baina, ezin dugu jasotako erasoei erantzute hutsarekin konformatu. Eta ez da nahikoa horiei aurre egiteko adostasun zabalak eraikitzea ere. Gure helburuetan berretsi eta horietara iristeko indar handiagoa egitea dagokigu, bide horretan gatazka egokiak piztuz, pedagogia eginez, bestelako borrokekin saretuz, eta espazioak irabaziz. Baina, guk argi dugu, Euskal Herri euskalduna lortuko badugu, beharrezkoa izanen da euskara ardatz izanen duen independentzia lortzea, hau da, Euskararen Errepublika eraikitzea.

Ez dugu dagoenarekin konformatu nahi, ez dugu anestesia edo lasaigarririk behar, herri euskaldun eta burujabe bat nahi dugu. Aske zentzu guztietan. Eta horregatik, bide hori egin nahi duten mugimendu eta borroka guzti horiekin batera eraikiko dugu burujabetza. Ez gara zerotik hasten, asko da jada egin dena, beraz, gauden tokitik abiatuta eta aurrekoek egindako bidetik ikasiz, egin dezagun burujabetzarako bide hori, egunerokoan, intsumisiotik eta antolatuta. Euskal Herria izan dadin mundu ilun honetan itxaropen-argi, askapenerako bidean, inspirazio-iturri.

Abenduaren 7an, euskaltzaleok hitzordu garrantzitsua dugu Durangon. Manifestazio nazionala eginen dugu, arratsaldeko seietan Landako Gunetik hasita; faxismoaren aurkako eta askatasunaren aldeko fronte euskaltzalea ikustarazteko, hizkuntza-larrialdiaren aurrean, Euskararen Errepublika eraikitzea beharrezkoa dela aldarrikatzeko eta helburu hori, beste askorekin batera, borrokatuz, lortuko dugula baieztatzeko.

Horregatik, abenduaren 7an euskaltzaleok Durangora!

The post Hizkuntza-larrialdiaren aurrean, abenduaren 7an euskaltzaleok Durangon mobilizatzeko deia egiten dugu appeared first on Euskal Herrian Euskaraz.

Irailekoa ez zen izan Torre epaitu zuten lehenengo aldia. Izan ere, martxoan, jada, hainbat pintaketa egin izana egotzita epaitu zuten. Orduko hartan, ezin izan zuen euskaraz deklaratu, ez zioten bere burua euskaraz defendatzen utzi. Horren aurrean, Torrek epaitegitik ateratzea erabaki zuen eta 500 euroko isuna eta hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten, gibelapenarekin. Aurreikusi modura, irailaren 10eko epaiketan ere gauza bera gertatu zen. Torreri ez zioten euskaraz deklaratzen utzi eta, beraz, epaiketa utzi eta epaitegitik ateratzea erabaki zuen. Hala, 3.268 euro ordaintzera zigortu dute EHEko kidea.

Ezarritako isunaren aurrean, diru-bilketa martxan da. Bildutako diru hori, ordea, Torrek ez du isuna ordaintzeko erabiliko. Horren ordez, orain arteko eta hurrengo epaiketen gastuei aurre egiten laguntzeko eta euskararen aldeko kanpainekin jarraitzeko erabiliko da. Ekarpena kontu korronte honen bidez egin daiteke: FR76 1690 6000 2987 0293 8888 088 (IRABIA elkartearen izenean).

Gertatuak argi adierazten du, kasu honetan, frantziar legediak euskara eta euskaldunak zapaltzen dituela. Geure buruak justiziaren aurrean euskaraz defendatzeko eskubidea dugu eta frantziar nahiz espainiar estatuei eskubide hori bermatzea dagokie. Era berean, EHEtik irizten diogu, oso bide interesgarria dela desobedientziarena eta modu indibidualetik kolektiborako jauzia eginez gero, egoerak aldatzeko izugarrizko tresna izan daitekeela.

Datozen asteotan, Torrerena gizarteratu asmoz eta, horrenbestez, Euskararen Errepublikaren beharra azpimarratuz eta herritarrei abenduaren 7an Durangon egingo dugun manifestazio nazionalera bertaratzeko deia eginez, Euskal Herriko hainbat txokotan formatu desberdinetako saioak prestatzen gabiltza; mahai-inguruak, hitzaldiak, emanaldiak… Saio horien data zehatzak ondoko egunetan jakinaraziko ditugu.

The post Gorka Torrerekin elkartasuna, desobedientzia da bidea appeared first on Euskal Herrian Euskaraz.

Aurretik ere, horrelako ekimenak egin izan ditu EHEk, esate baterako, duela urte batzuk egin izan ziren ezabaketa egunak edota asteak. Aurtengo honetan, ordea, ekimenaren izenetik hasita, ikuspegi zabalago bat eman nahi izan diogu ekimenari, ezabaketetatik haratagoko zerbait proposatzen baita. Ezabaketak ere izango dira aste horretako ekimenen parte, gure kaleetako hizkuntza-paisaian oraindik ere euskara bigarren mailako hizkuntza gisa agertzen baita kasu askotan. Baina, horrez gain, askotariko ekintzak egiteko egunak izanen dira: muralak, pankartak, kaleko kultur ekitaldiak, elkarretaratzeak, ekintza zuzenak edota sinbolikoak… Azken finean, gure bizitzetako eremu guztietan euskaraz bizitzeko dugun eskubidea ardatz hartuz, ahaldundu eta aldarri zein borroka zehatzak kalera ateratzeko aukerak oso anitzak izan daitezke.

Harrokeriarik gabe baina, harrotasunetik

Euskal Herria berreuskalduntzeko prozesuan, EHEk ezinbesteko ikusten du herritarren kontzientziak piztea, egunerokoan nagusitzen den ustezko normaltasuna astindu eta euskaldun gisa jasaten dugun zapalkuntzaz jabetzeko. Horrela, euskararen aldeko borrokara herritar gehiago batzeko pizgarri izan daiteke Harrotze Astea. Era berean, garrantzitsua da egungo egoera iraunarazi nahi duten horiek edota, are, atzerakadak eragiten ari diren horiek seinalatzea eta salatzea. Hizkuntzaren normalizazio prozesuak, hots, berreuskalduntzeak, aurrera egiten jarraituko duela eta gainera, indarberrituta gatozela argi utziko diegu.

Zapaldutako herria izanik, historian zehar jazarpen, debeku eta gutxiagotze-diskurtsoen ondorioz, sortu dizkiguten konplexuak nabarmenak dira oraindik ere, berriki estreinatutako Bizkarsoro filmean garbi ikus litekeen bezala. Horregatik, berebiziko garrantzia du euskaldunok kolektiboki indartzea, ahalduntzea, harrotzea. Harrokeriarik gabe, baina, harrotasunez eta kolektiboki, esan dezagun euskaldunak garela eta gure herrian euskaraz bizitzeko eskubide osoa dugula.

Aurkezpena, hiru bideotan

Aste honetako astelehena eta asteazkena bitartean, hiru bideo zabaldu ditugu EHEren sare sozialetan. Bertan, Harrotze Asterako ekintza posibleen hiru adibide erakutsi bitartean, ekimenaren arrazoietako batzuk azaldu ditugu. Hementxe dituzue horiek ikusi eta entzuteko estekak: lehenengo bideoa, bigarrena eta hirugarrena.

Harrotu gaitezen! Harrotu ditzagun kaleak!

The post Apirilaren 22tik 28ra, Euskaldunon Harrotze Astean parte hartzeko deia egiten diegu euskaltzaleei appeared first on Euskal Herrian Euskaraz.

Amets Arangurenek esan zuenez, euskaldun izatea “gure izaeraren eduki” izatetik “forma” izatera pasatu behar da. “Euskararen errepublika behar dugu gure liburutegietan euskal musika eta euskal literatura atalak desagertu daitezen”. Amets Arzallusek Txillardegiren hitzei egin zien ñabardura: ·Estaturik gabe ere iritsi gara iritsi garen lekura, eta ez dakit euskara salbatuko dugun, baina eutsi diogu, arnasestuka bada ere·. Dena den, onartu du “geroz eta korrontearen kontrago” goazela euskaldunok. Izan ere, argi dago, gero eta modu ageriagoan gainera, herri edo hiztun komunitate gisa aurrera egiteko ditugun erronkak erraldoiak direla eta Estatu propioa eta independentea izateak eskaintzen duen burujabetza eskuratu ezean, oso zail izanen dugula aurrera egitea. Bestetik, Eneko Bidegainek, Euskal Herriko zatiketa administratiboa “normalizatu” egin dela, eta horrek lurralde ikuspegia “diluitu” duela azpimarratu zuen: “Euskal Herrian ez daude hiru milioi ni, baizik eta bi gu, Iparraldean zein Hegoaldean”. Estitxu Garaik gutasun horri heldu zion, baina beste ikuspegi batetik: “Gu pila bat ditugu Euskal Herrian, eta aniztasun horri nola erantzuten diogun erronka handia da; nola konektatu mundu hobe eta bizigarriagoa amesten dugunon borroka horiek guztiak”. Lorea Agirrek, bide beretik, euskaldunon zapalkuntza eta eskubideen urraketak izan zituen hizpide. “Euskara diskriminazio ardatz bat da eta euskarak izan behar du antidotoa gizarte honen baitan dauden talde desjabetu guzti horien gizarte baturara iristeko”. Menperakuntzen ardatzak zehaztu eta horietan euskara txertatzeko beharra nabarmendu du. Ildo hori, arratsaldeko “Zein leku du euskarak intersekzionalitatean?” tailaerrean sakondu zen.

Ekitaldi politikoa

Jarraian, ekitaldi politikoa izan zen alboko Ama Lurra plazan. Amaia Agirre bertsolariak eman zion hasiera ekitaldiari, bertso pare batekin. Jarraian, Paul Bilbaok hartu zuen hitza, Euskalgintzaren Kontseiluko Idazkari Nagusi ohiak, eta aste horretako astelehenean zendu den Xabier Mendiguren izan zuen gogoan. 

Hizkuntza-gutxituetan mintzo diren herri guztiei keinu bat eginez, Paola Martínez Millanguir eta Paulina Melinka Poffald Quelempam maputxeak igo ziren ondoren oholtzara. Hizkuntza gutxituetako hiztunok gure hizkuntzari eustearen garrantzian jarri zuten fokua eta Euskal Herriarekiko elkartasuna adierazi zuten. Azkenik, Kattalin Zubizarretak Olaia Inziarteren Behe klasekoa kantua abestu ondoren, Sugoi Etxarrik eta Intza Gurrutxagak hitza hartu zuten, EHEren irakurketa politikoa egiteko. Irakurketa politiko osoa hemen irakurgai.

Historian atzera egin eta 60ko hamarkadan jarri zuten lehenik begirada. Hala, nabarmendu zutenez, garai hartan, “su txikian egosten ari zen euskararen biziberritzerako gogo, motibazio eta indarrak eztanda egin zuen”. Azaldu zutenez, euskararen aldeko borroka ez zen modu “isolatuan” eman eta euskaldun izatea “nire burua askatzeko” eta “desobeditzeko” bide bilakatu zen. Era berean, EHEk tokian toki borroka ugari piztu izan dituela gogorarazi zuten eta prozesu horretan bidelagun izan diren euskaltzale guztiei eskerrak eman zizkieten. Lortutakoa handia izan arren, urte luzetako lan horren fruitu gehienak, jada, jaso ditugula azpimarratu zuten. Zentzu horretan, euskalgintzaren baitan, eragile ezberdinen arteko diagnostikoan bat egiten dugula ere ohartarazi zuten; alegia, hizkuntza politiketan “jauzia” emateko beharra dagoela. “Izan ere, funtsean, duela 44 urteko egiturazko egoera berean gaude: bi estatu arrotzen menpe, lurralde osoan ofizialtasuna aitortu gabe, burujabetzarik gabe…” zioten. Argi esan zuten espainiar eta frantziar estatuen helburua “gure hizkuntzaren gutxiagotze-prozesuaren ondorioak betikotzea eta indartzea” izan dela eta hala izaten jarraitzen duela. 

Mundu luze zabalean hedatu den eta guztiok zeharkatzen gaituen “dominazio sistema konplexu” horretan ere jarri zuten arreta, “errentagarritasun-tasak handitzeko eta aberastasuna metatzeko hizkuntza txikiak oztopo dituen kapitalismo heteropatriarkal eta ekozida”. Hala, datozen urteei begira, EHEtik ditugun erronka nagusienetako batzuk zerrendatu zituzten: euskara ofizial egitea Euskal Herri osoan, hizkuntza ereduak gainditu eta euskaldunduko duen hezkuntza sistema eraikitzea, pantailak euskalduntzeko bidean aurrera urrats sendoak eman daitezen eragitea eta euskarazko espazio seguruak edo maila ezberdineko arnasguneak indartu, hedatu eta sortzea. 

Erronka guzti horien aurrean, “erakunde publikoak beste alde batera begira” daudela salatu dute eta euskalgintzako eragileen artean, “estrategia eta ekintza-ildo bateratuak” indartu behar direla nabarmendu zuten. Amaitzeko, “Euskararen Errepublika” eraikitzearen beharra ozen aldarrikatu zuten: “Bai herri bezala aurrera ateratzeko, bai Euskal Herri euskalduna lortzeko, ezinbesteko dugu independentzia; izan ere, soilik estatu independiente batek ematen duen botere politikoa eskuratuta erantzun ahalko dizkiegu aipatutako erronkei”. Etorkizunari begira, itxaropenerako mezua jaurti zuten, gogoraraziz “Euskal Herri euskalduna posible” dela.

Ekitaldiari amaiera emateko, Euskalgintzaren Kontseiluak deitutako azaroaren 4ko manifestazio nazionalerako atxikimendu-argazkia atera zen, bertan zirenek Euskaraz bizi nahi dugu!, Euskararen Errepublika! eta Euskal Herrian euskaraz!” leloak oihukatzen zuten bitartean.

Arratsaldean, tailerrak

Herri bazkarian indarrak hartu ondoren, arratsaldean, gai anitzen inguruko tailerren ordua iritsi zen. Lehenengo txandan, “Euskararen erasoen aurrean, zer?” tailerrean, sistema juridiko zapaltzaile eta supremazista baten aurrean gaudela ohartarazi gintuzten Agurne Gaubekak eta Iñigo Urrutiak, horren aurrean euskaldunok geure hizkuntza eskubideen kontzientzia hartu eta mugimendu indartsu bat sortzearen beharra nabarmenduz; “Zein toki du euskarak intersekzionalitatean?” hainbat eragileren (Bilgune Feminista, Euskal Herriko Emakume Migratu eta Arrazializatuen Sarea, EHGAM eta EHE) arteko topaketan, borroka ezberdinen artean elkar entzuteko, enpatiaz aritzeko eta konplizitateak sortzeko espazioak bultzatzearen beharra ikusi zen, gerora, aliantzak ekintzetara eramateko; eta “Kultur transmisioa hezkuntzan” auzolana, euskal curriculuma, material propioaren sorkuntza, intsumisioa… eta beste hainbat tresnaren beharrezkotasunaz aritu ziren.

Bigarren txandan, berriz, “Txispa batek sortzen du sugarra: tokiko borrokak berpizten” mintegian HerriBiltzaren, EHUNen eta EHEren tokiko borroken esperientziak ezagutu eta aurrera begirako irakaspenak atera genituen; “Gazteok euskararen borrokan”, aldiz, euskalduntze olatu berri baten motore izanen den hizkuntza-zapalkuntzaren kontzientziaren berpiztea, gazteon artean nola landu eta zein borroka-ildo izan daitezkeen estrategiko bide horretan pentsatu genuen; eta bukatzeko, “Pantailak euskaraz: ezinbesteko erronka” tailerrean, EITBri euskalduntzean berriz ere eragile aktibo izatera iristeko bultzatu beharraz eta euskarazko sortzaileen lana plazaratzearen garrantziaz hitz egin zen; euskaltzaleok zeregin hortan bozgorailu izan behar dugu.

Tailerrak bukatu orduko, Jainekin Txarangaren doinuek hartu zituzten Villabonako kaleak eta musikarien inguruan bilduz joan ziren tailer ezberdinetatik zetozen parte hartzaileak. Gogobetetasuna sumatzen zen elkarrizketetan; jendea nekatuta baina pozik atera zen Topaketako hausnarketa kolektiboetatik. Une horretatik aurrera, patxadaz mintzatzeko, elkar ezagutzeko, dantzatzeko, abesteko… tartea izan zen. Herriko kale luzeetan zehar ibilitako txarangak Aljibeko kontzertuei eman zien lekukoa: Yogurina Borova eta Gora Etorri. Biek ala biek, sekulako giroa jarri zuten Villabonako lurpeko ur-biltegi zaharberrituan. Kontzertuak amaitutakoan, DJ Argi eta Txo izan ziren itxi arte.

Igande goizean, Irrintzi elkartean gosaldu ondoren, errebote partiduen erakustaldiez eta mural-pintaketaz gozatzeko aukera izan zen eta horien ostean, marianitada eta toka txapelketarekin itxi zen lehen Euskaltzale Independentisten Topaketa.

Lehen balorazioa

Azaroaren 4an Bilbon eginen dugun Komunitatearen Bilkuran balorazio zehatzagoa egin bitartean, EHEko Batzordetik egin dugu lehen balorazioa; oso positiboa da, izan ere, ezarri genituen helburuak bete dira: euskaltzale eta independentiston sarea trinkotzeko balio izan du, EHEk egiten duen egoeraren irakurketa eta datozen urteetarako lan-ildoak sozializatzeko espazio egokia izan da eta Astindu prozesuan finkatutako Euskararen Errepublikaren helburu estrategikoa xehetzen hasi garelarik, ekarpen interesgarriz beteta atera gara. Gainera, bertaratu zirenen aldetik, oso sentsazio positiboak jaso ditugu, esker eta zorion mezuekin batera. Hortaz, poz-pozik eta pilak beteta irten gara lehen Topaketa hauetatik.

The post Euskaltzale Independentiston Topaketa arrakasta handiz egin da appeared first on Euskal Herrian Euskaraz.